Wat is partneralimentatie?
Partneralimentatie is een financiële bijdrage van de ene ex-partner aan de andere na een huwelijk of geregistreerd partnerschap. De gedachte daarachter is dat de financiële verantwoordelijkheid tussen partners na een scheiding onder bepaalde voorwaarden nog enige tijd kan doorlopen.
Dat betekent niet dat na iedere scheiding automatisch partneralimentatie moet worden betaald.
Of partneralimentatie aan de orde is, hangt onder andere af van de financiële behoefte van de ene partner en de draagkracht van de andere. Ook de mogelijkheid om zelf voldoende inkomen te verdienen speelt een rol.
Daarmee verschilt partneralimentatie wezenlijk van kinderalimentatie.
Kinderalimentatie draait om de kosten van de kinderen en de verantwoordelijkheid van beide ouders daarvoor. Bij partneralimentatie kijken we naar de financiële verhouding tussen de ex-partners.
Spelen beide vormen van alimentatie? Dan heeft de bijdrage voor de kinderen voorrang.
Wanneer heb je recht op partneralimentatie?
De vraag “Heb ik recht op partneralimentatie?” klinkt eenvoudig, maar het antwoord vraagt om meer dan alleen een vergelijking van twee inkomens.
Dat de ene partner €5.000 per maand verdient en de andere €2.500 betekent bijvoorbeeld niet automatisch dat er recht bestaat op partneralimentatie.
Eerst moet worden onderzocht welke behoefte er na de scheiding bestaat. Vervolgens speelt de vraag in hoeverre iemand zelf in die behoefte kan voorzien. Pas daarna komt de draagkracht van de andere partner in beeld.
Drie begrippen zijn daarom belangrijk:
Behoefte
Welk bedrag is nodig om na de scheiding in het levensonderhoud te voorzien?
Behoeftigheid
In hoeverre kan iemand zelf in die behoefte voorzien?
Draagkracht
Welke financiële ruimte heeft de andere partner om daadwerkelijk bij te dragen?
“Een verschil in inkomen alleen bepaalt niet of er partneralimentatie betaald moet worden.”
Juist daarom is het belangrijk om eerst de volledige financiële situatie te onderzoeken voordat jullie een bedrag afspreken.
Hoe wordt partneralimentatie berekend?
Bij partneralimentatie berekenen kijken we dus zowel naar de positie van degene die mogelijk alimentatie ontvangt als naar de financiële mogelijkheden van degene die mogelijk betaalt.
Voor alimentatieberekeningen gebruiken professionals veelal de Alimentatienormen van de Expertgroep Alimentatie van de Rechtspraak. Daarmee kunnen behoefte en draagkracht volgens een uniforme methodiek worden berekend.
De berekening kent verschillende stappen.
Eerst onderzoeken we de behoefte. Daarna kijken we welk eigen inkomen beschikbaar is en welk deel van de behoefte eventueel resteert. Vervolgens berekenen we of de andere partner voldoende draagkracht heeft om daarin bij te dragen.
Wanneer er ook kinderen zijn, speelt eerst de kinderalimentatieberekening een belangrijke rol. De financiële verantwoordelijkheid voor de kinderen gaat namelijk vóór eventuele partneralimentatie.
Op onze pagina alimentatie berekenen leggen we uitgebreider uit hoe de verschillende alimentatievormen en berekeningen met elkaar samenhangen.
Hoe wordt de behoefte aan partneralimentatie bepaald?
Een veelgehoorde gedachte is dat partneralimentatie bedoeld is om na de scheiding simpelweg het inkomen van beide ex-partners gelijk te trekken.
Zo werkt het niet.
Voor de behoefte wordt gekeken naar de welstand tijdens het huwelijk en wat iemand na de scheiding redelijkerwijs nodig heeft. Daarbij kunnen het gezinsinkomen en de uitgaven tijdens het huwelijk belangrijke aanknopingspunten zijn.
In alimentatieberekeningen wordt soms gewerkt met de zogenoemde hofnorm als praktische methode om een eerste indicatie van de behoefte te krijgen. Die methode gebruikt een percentage van het netto gezinsinkomen tijdens het huwelijk, nadat de kosten van de kinderen daarvan zijn afgetrokken.
Maar een rekenregel is niet automatisch het volledige antwoord.
De werkelijke behoefte kan aanleiding geven om specifieker te kijken naar de uitgaven en omstandigheden tijdens en na het huwelijk. Zeker wanneer de financiële situatie afwijkt van een gemiddeld huishouden, kan maatwerk belangrijk zijn.
“Partneralimentatie begint niet met de vraag wat iemand graag wil ontvangen, maar met inzicht in de financiële behoefte na de scheiding.”
Moet je na een scheiding zelf meer gaan verdienen?
Bij partneralimentatie kijken we niet alleen naar het inkomen dat iemand op het moment van de scheiding heeft.
Ook de mogelijkheid om zelf inkomen te verdienen kan relevant zijn.
Misschien heeft één van jullie tijdens het huwelijk minder gewerkt vanwege de zorg voor de kinderen. Misschien is een carrière tijdelijk op een lager pitje gezet. Maar het kan ook zijn dat iemand na de scheiding meer uren kan werken of op termijn het eigen inkomen kan verhogen.
Dat betekent niet dat iedere ex-partner onmiddellijk fulltime moet gaan werken.
De mogelijkheden hangen af van de omstandigheden. Denk aan de leeftijd van de kinderen, de verdeling van de zorg, opleiding, werkervaring, gezondheid en de situatie op de arbeidsmarkt.
Binnen onze scheidingsbegeleiding kijken we daarom niet alleen naar vandaag, maar ook naar wat financieel realistisch is voor de periode na de scheiding.
Hoeveel partneralimentatie kan iemand betalen?
Als er behoefte bestaat aan een bijdrage, betekent dat nog niet automatisch dat de andere partner dat volledige bedrag kan betalen.
Daarvoor kijken we naar de draagkracht.
De Alimentatienormen gebruiken inkomen en bepaalde forfaitaire lasten om te bepalen hoeveel financiële ruimte beschikbaar is. Wanneer daarnaast kinderalimentatie moet worden betaald, heeft die bijdrage voorrang en beïnvloedt dat de resterende ruimte voor partneralimentatie.
De uiteindelijke partneralimentatie wordt daardoor begrensd door twee kanten:
wat de ene partner nodig heeft én wat de andere partner kan dragen.
Maar daarmee hebben jullie nog steeds vooral een juridisch berekend bedrag.
De volgende vraag vinden wij minstens zo belangrijk:
Wat betekent dat bedrag voor jullie werkelijke financiële situatie na de scheiding?
Partneralimentatie berekenen is niet hetzelfde als weten wat je overhoudt
Stel dat uit de berekening €750 partneralimentatie per maand volgt.
Voor degene die betaalt is dat €750 die maandelijks uit het beschikbare inkomen verdwijnt. Voor degene die ontvangt, betekent €750 bruto partneralimentatie bovendien niet automatisch €750 extra besteedbaar inkomen.
Partneralimentatie heeft fiscale gevolgen. Ook toeslagen en andere financiële regelingen kunnen veranderen door het inkomen na de scheiding.
Daarnaast hebben jullie voortaan ieder een eigen huishouden met eigen woonlasten en dagelijkse uitgaven.
“Het bedrag op de alimentatieberekening vertelt nog niet wat er aan het einde van de maand op jullie rekening overblijft.”
Daarom koppelen we partneralimentatie binnen ROME scheidingen aan het bredere financiële inzicht bij scheiding.
Met ROME ScheidingsInzicht™ brengen we de gevolgen van de verschillende afspraken samen. Zo zien jullie niet alleen hoeveel partneralimentatie uit een berekening volgt, maar ook wat de afspraken betekenen voor het netto besteedbaar inkomen van beide huishoudens.
Dat inzicht kan bovendien belangrijk zijn wanneer één van jullie de gezamenlijke woning wil behouden.
Eerst inzicht. Dan stabiliteit. Dat is de kern van de ROME aanpak.
Hoe lang duurt partneralimentatie?
Partneralimentatie loopt niet automatisch onbeperkt door. Hoe lang de verplichting duurt, hangt onder andere af van het moment waarop de scheiding is aangevraagd, de duur van het huwelijk en de persoonlijke omstandigheden.
Voor scheidingen waarop de huidige wettelijke regels van toepassing zijn, geldt als hoofdregel dat partneralimentatie maximaal de helft van de duur van het huwelijk duurt, met een maximum van vijf jaar.
Maar op die hoofdregel bestaan belangrijke uitzonderingen. Bijvoorbeeld wanneer er jonge kinderen zijn, bij langdurige huwelijken rond de AOW-leeftijd of in bepaalde situaties bij een huwelijk van vijftien jaar of langer.
Daarom kun je de duur van partneralimentatie niet betrouwbaar bepalen door alleen naar de trouwdatum te kijken.
“Bij partneralimentatie zijn zowel het bedrag als de duur onderdeel van het financiële toekomstbeeld.”
De einddatum is bovendien belangrijk voor beide ex-partners. Degene die alimentatie ontvangt wil weten wanneer het inkomen verandert. Degene die betaalt wil weten hoe lang de verplichting doorloopt.
Neem die verandering daarom direct mee in het financiële inzicht voor de komende jaren.
Partneralimentatie en belasting: bruto is niet hetzelfde als netto
Bij partneralimentatie speelt belasting een belangrijke rol.
Ontvang je partneralimentatie, dan geldt deze bijdrage fiscaal als inkomen en betaal je daarover inkomstenbelasting. Voor degene die partneralimentatie betaalt, kan de betaalde bijdrage onder voorwaarden aftrekbaar zijn.
Een afgesproken bedrag van bijvoorbeeld €750 per maand betekent daardoor voor beide ex-partners financieel iets anders dan simpelweg €750 erbij of €750 eraf.
Dat maakt netto inzicht essentieel.
Ook toeslagen kunnen veranderen wanneer het inkomen door partneralimentatie stijgt of daalt. De uiteindelijke financiële gevolgen hangen daarom af van de persoonlijke situatie.
Binnen ROME ScheidingsInzicht™ kijken we juist naar die samenhang.
“Bij partneralimentatie is het brutobedrag interessant. Het nettogevolg bepaalt wat je er werkelijk van merkt.”
Zo voorkomen we dat jullie een afspraak maken die op papier duidelijk lijkt, terwijl de financiële uitwerking na de scheiding anders blijkt te zijn.
Partneralimentatie en woningbehoud beïnvloeden elkaar
Partneralimentatie en de woning worden tijdens een scheiding nog te vaak als afzonderlijke onderwerpen bekeken.
In werkelijkheid kunnen ze sterk met elkaar samenhangen.
Wanneer één van jullie de gezamenlijke woning wil overnemen, moet duidelijk zijn of dat financieel haalbaar is. Partneralimentatie kan daarbij invloed hebben op het inkomen van zowel de betalende als de ontvangende partner.
Maar ook de toekomstige woonlasten zijn relevant voor het totale financiële beeld.
Daarom bekijken we woningbehoud bij scheiding niet pas nadat de alimentatie is vastgesteld. Binnen de ROME-aanpak onderzoeken we wonen, alimentatie, inkomen, kinderen en andere financiële keuzes juist in samenhang.
Stel dat verschillende afspraken over partneralimentatie mogelijk zijn. Dan willen jullie vooraf kunnen zien wat die keuzes betekenen voor beide huishoudens én voor de mogelijkheid om een vertrouwd thuis voor de kinderen te behouden.
“Een alimentatieafspraak kan invloed hebben op waar jullie straks wonen. Een woonkeuze kan weer invloed hebben op jullie financiële ruimte.”
Juist daarom willen we eerst inzicht voordat jullie definitieve keuzes maken.
Partneralimentatie berekenen als één van jullie ondernemer is
Bij een ondernemer vraagt partneralimentatie om extra financiële expertise.
Het inkomen van een ondernemer staat niet altijd netjes op één loonstrook. Bij een bv kunnen bijvoorbeeld salaris, dividend, winst, liquiditeit en rekening-courantverhoudingen een rol spelen. Bij een eenmanszaak of vof kunnen resultaten bovendien van jaar tot jaar behoorlijk verschillen.
Dan is de vraag niet alleen hoeveel winst de onderneming op papier maakt.
Je wilt ook weten welk inkomen structureel beschikbaar is, hoeveel geld de onderneming nodig heeft om gezond te blijven en welke financiële ruimte verantwoord naar privé kan vloeien.
Dat maakt scheiden als ondernemer wezenlijk anders dan een alimentatieberekening op basis van twee vaste salarissen.
“Een onderneming is geen bankrekening waar je zonder gevolgen ieder berekend bedrag uit kunt halen.”
Tegelijkertijd mag ondernemerschap geen reden zijn om financiële mogelijkheden buiten beeld te laten. Een goede analyse kijkt daarom zowel naar de belangen en continuïteit van de onderneming als naar een realistisch inkomen voor de alimentatieberekening.
Kunnen jullie samen andere afspraken over partneralimentatie maken?
Een juridische berekening geeft belangrijke informatie, maar bij een gezamenlijke scheiding kan er ruimte bestaan om afspraken te maken die beter aansluiten bij jullie situatie en toekomst.
Misschien vinden jullie voorspelbaarheid belangrijk. Misschien verwacht degene die alimentatie ontvangt het eigen inkomen de komende jaren te verhogen. Of misschien spelen woningbehoud, pensioen of de verdeling van vermogen mee in het totale financiële plaatje.
Dat betekent niet dat je alimentatie zomaar kunt wegstrepen tegen een ander onderdeel van de scheiding.
Wel vinden wij dat je verschillende mogelijkheden eerst inzichtelijk moet maken voordat jullie kiezen.
Binnen onze scheidingsbegeleiding onderzoeken we daarom niet alleen:
“Wat komt er uit de berekening?”
maar ook:
“Welke mogelijkheden zijn er, wat betekenen die financieel voor jullie allebei en welke afspraken passen daarbij?”
Dat is maatwerk op basis van inzicht, niet onderhandelen naar een willekeurig bedrag.
Partneralimentatie afkopen: kan dat?
Sommige ex-partners willen liever geen maandelijkse financiële verbinding houden en onderzoeken daarom of zij partneralimentatie in één keer kunnen afwikkelen.
Dat noemen we het afkopen van partneralimentatie.
Zo’n keuze kan rust en duidelijkheid geven, maar heeft ook financiële en fiscale gevolgen. Bovendien geef je met een afkoopsom een periodieke afspraak een heel ander karakter.
Daarom moet je niet alleen het maandbedrag vermenigvuldigen met het aantal resterende maanden.
De waarde van de toekomstige betalingen, belasting, beschikbare middelen en de gevolgen voor beide financiële posities verdienen allemaal aandacht. Ook moet duidelijk zijn welke risico’s je met de afspraak overneemt of juist uitsluit.
“Geen maandelijkse alimentatie meer betekent niet automatisch dat afkopen financieel de beste keuze is.”
Laat daarom eerst verschillende scenario’s doorrekenen voordat jullie partneralimentatie afkopen.
Regelen jullie de scheiding elders? Laat de partneralimentatie controleren
Ook bij partneralimentatie kan een second opinion veel duidelijkheid geven.
Misschien begeleiden een mediator of advocaat jullie al en ligt er inmiddels een alimentatieberekening. Toch twijfel je over de behoefte, het gebruikte inkomen, de draagkracht of de financiële gevolgen van het voorgestelde bedrag.
Dan hoeft ROME scheidingen jullie volledige traject niet over te nemen.
We kunnen gericht naar de bestaande berekening kijken en onderzoeken wat de voorgestelde afspraken financieel betekenen.
Dat is zeker relevant bij een hoog of variabel inkomen, een onderneming, een koopwoning of wanneer zowel kinder- als partneralimentatie speelt.
“Een second opinion is geen zoektocht naar een gunstiger bedrag. Je wilt weten of de uitgangspunten kloppen en begrijpen waarvoor je tekent.”
Het beste moment daarvoor is vóórdat jullie de definitieve afspraken vastleggen.
Zo kan een second opinion extra zekerheid geven, terwijl jullie oorspronkelijke scheidingstraject gewoon elders blijft lopen.
Veel gestelde vragen over partneralimentatie
Partneralimentatie kan aan de orde zijn wanneer je na de scheiding niet volledig in je eigen financiële behoefte kunt voorzien en je ex-partner voldoende draagkracht heeft. Alleen een verschil in inkomen betekent dus niet automatisch dat er recht bestaat op partneralimentatie. Behoefte, behoeftigheid en draagkracht moeten in samenhang worden beoordeeld.
Bij partneralimentatie berekenen kijken we eerst naar de behoefte van degene die mogelijk alimentatie ontvangt en in hoeverre diegene daar zelf in kan voorzien. Vervolgens kijken we naar de draagkracht van de andere partner. Zijn er kinderen, dan gaat kinderalimentatie vóór partneralimentatie.
Er bestaat geen vast percentage van het inkomen dat bepaalt hoeveel partneralimentatie je betaalt. De hoogte hangt onder meer af van behoefte, eigen inkomen en draagkracht. Daarom vraagt iedere situatie om een eigen berekening.
Nee, niet iedere scheiding leidt tot partneralimentatie. Wanneer beide ex-partners voldoende inkomen hebben om in hun eigen behoefte te voorzien, kan er bijvoorbeeld geen aanvullende behoefte bestaan. Een groot inkomensverschil alleen is niet voldoende om het bedrag te bepalen.
Bij het bepalen van de behoefte kijken we naar de financiële situatie en welstand tijdens het huwelijk en naar wat iemand na de scheiding redelijkerwijs nodig heeft. Een rekenmethode zoals de hofnorm kan daarbij een indicatie geven, maar is niet in iedere situatie het volledige antwoord. Soms vraagt de werkelijke behoefte om een specifiekere beoordeling.
Behoeftigheid gaat over de vraag in hoeverre iemand zelf in de vastgestelde behoefte kan voorzien. Daarbij speelt niet alleen het huidige inkomen een rol, maar kunnen ook de mogelijkheden om zelf meer inkomen te verdienen relevant zijn. Het verschil tussen behoefte en eigen verdiencapaciteit kan mede bepalen of aanvullende partneralimentatie nodig is.
Bij partneralimentatie kan de mogelijkheid om zelf meer inkomen te verdienen een rol spelen. Wat redelijk is, hangt af van de persoonlijke omstandigheden, zoals werkervaring, opleiding, arbeidsmogelijkheden en de zorg voor de kinderen. Je kunt daarom niet automatisch aannemen dat iemand direct fulltime moet gaan werken.
Voor veel nieuwe alimentatieafspraken geldt als hoofdregel een maximale duur van de helft van de huwelijksduur, met een maximum van vijf jaar. Op deze hoofdregel bestaan belangrijke wettelijke uitzonderingen, onder meer rond jonge kinderen, langdurige huwelijken en de AOW-leeftijd. De precieze einddatum moet daarom altijd aan de hand van de specifieke situatie worden bepaald.
Ontvangen partneralimentatie geldt voor de inkomstenbelasting als inkomen. Voor degene die partneralimentatie betaalt, kan de bijdrage fiscaal aftrekbaar zijn. Daardoor is het brutobedrag niet hetzelfde als het nettogevolg voor beide ex-partners.
Ja, partneralimentatie kan invloed hebben op het inkomen waarmee bepaalde toeslagen worden bepaald. Daardoor kan een alimentatieafspraak indirect ook andere financiële gevolgen hebben. Binnen ROME ScheidingsInzicht™ kijken we daarom naar het totale netto financiële plaatje.
Partneralimentatie kan invloed hebben op de financiële positie van zowel degene die betaalt als degene die ontvangt en daarmee relevant zijn voor de mogelijkheden rond een hypotheek. Bij woningbehoud na scheiding moeten alimentatie en toekomstige woonlasten daarom in samenhang worden bekeken. Zo ontstaat eerder duidelijkheid over wat financieel haalbaar is.
Kinderalimentatie is bedoeld voor de kosten van de kinderen, terwijl partneralimentatie een bijdrage aan een ex-partner kan zijn. Voor beide gelden verschillende uitgangspunten en berekeningen. Wanneer beide aan de orde zijn, heeft kinderalimentatie voorrang.
Ja, een relevante wijziging van omstandigheden kan aanleiding geven om opnieuw naar de partneralimentatie te kijken. Denk bijvoorbeeld aan een aanzienlijke inkomensverandering of een verandering in de financiële situatie van degene die alimentatie ontvangt. Niet iedere kleine wijziging betekent automatisch dat het alimentatiebedrag verandert.
Samenwonen met een nieuwe partner kan grote gevolgen hebben voor het recht op partneralimentatie, maar juridisch gelden daarvoor specifieke voorwaarden. Omdat de gevolgen ingrijpend kunnen zijn, is het belangrijk om niet uitsluitend op basis van de feitelijke woonsituatie conclusies te trekken. Laat bij twijfel beoordelen wat de nieuwe situatie voor de bestaande alimentatieafspraak betekent.
Partneralimentatie kan onder voorwaarden in één keer worden afgewikkeld in plaats van via maandelijkse betalingen. Zo’n afkoopsom heeft financiële en fiscale gevolgen en vraagt daarom om meer dan het maandbedrag vermenigvuldigen met de resterende looptijd. Laat verschillende scenario’s doorrekenen voordat jullie hiervoor kiezen.
Binnen een gezamenlijke scheiding bestaat ruimte om afspraken over partneralimentatie te maken, maar de juridische en financiële gevolgen daarvan moeten vooraf duidelijk zijn. Een afspraak van nihil kan later een andere betekenis hebben dan een afspraak waarbij partijen definitief afstand proberen te doen van partneralimentatie. Laat daarom goed vastleggen wat jullie precies afspreken en waarom.
Bij een ondernemer geeft salaris alleen niet altijd voldoende inzicht in de financiële mogelijkheden. Afhankelijk van de ondernemingsvorm en situatie kunnen bijvoorbeeld resultaten, salaris, dividend, liquiditeit en continuïteit relevant zijn. Daarom vraagt scheiden als ondernemer om een analyse van zowel de privéfinanciën als de onderneming.
Ja. Ook als een mediator, advocaat of andere begeleider jullie scheiding al behandelt, kan ROME scheidingen gericht naar een bestaande partneralimentatieberekening kijken. Zo’n second opinion alimentatie kan extra inzicht geven vóórdat jullie definitieve afspraken ondertekenen.
Een berekening kan een onderbouwd alimentatiebedrag geven, maar vertelt niet automatisch wat beide ex-partners daarna werkelijk te besteden hebben. Werkelijke woonlasten, belasting, toeslagen en andere financiële gevolgen bepalen mede hoe de situatie na de scheiding uitpakt. Daarom combineren we de berekening binnen onze scheidingsbegeleiding met inzicht in de financiële gevolgen voor beide huishoudens.
Omdat partneralimentatie nooit op zichzelf staat. Het bedrag kan invloed hebben op wonen, besteedbaar inkomen, toeslagen en andere financiële keuzes na de scheiding. Met ROME ScheidingsInzicht™ willen we daarom vóór het tekenen duidelijk maken wat de afspraken voor jullie allebei betekenen.
